Het stukje dat je mist voor traumatische genezing

Trauma heeft een diepte, kracht en waargenomen dodelijkheid die vergelijkbaar is met een storm op zee. Meerdere golven van emoties kunnen je heen en weer slingeren en je uit koers brengen. In extreme gevallen kunnen ze je tijdelijk ‘tot zinken brengen’.

Een simpele trigger kan deze storm activeren, waardoor je overspoeld en overweldigd raakt. Gelukkig doden traumatische stormen ons niet. Ze kunnen ons wel ‘uitschakelen’, waardoor we ons afsluiten, gevoelloos worden of ons gaan misdragen, voordat we wakker worden aan de kust van ons bewustzijn, kokhalzend en kokhalzend.

Net als wanneer je naar de bodem van de oceaan zinkt, heb je bij trauma het gevoel dat je verdrinkt in de diepten van je ziel, dat je gedesoriënteerd bent en gehuld in duisternis. Het is alsof je tijdelijk jezelf kwijt bent.

Als het waar is dat je jezelf kwijt bent, waar ga je dan heen in die tijd? En is er een manier om jezelf vast te houden tijdens de storm? Het antwoord is een volmondig ja. Maar dat betekent dat je duidelijk moet zijn over wie je bent – voorbij het trauma.

Er is meer in je

Mindfulness stelt ons in staat om onze gedachten op te merken. Met voldoende oefening ontdekken we uiteindelijk een steeds groter wordende kloof tussen ‘ons’ en wat we denken.

Als er een gedachte opkomt bij iemand die niet bewust mindful is, reageert die persoon emotioneel en gedragsmatig op de gedachte zonder zich bewust te zijn van het bestaan ervan. Stel je voor dat je wat melk drinkt en een uur later begint je maag te rommelen. In eerste instantie ben je alleen maar bezig met je misselijkheid. Later ga je misschien nadenken over wat je hebt gegeten dat het probleem heeft veroorzaakt. Na wat onderzoek kom je erachter dat de bedorven melk de boosdoener is en bedenk je hoe je kunt voorkomen dat je de volgende keer weer ziek wordt.

Dit is de kracht van mindfulness. Door te weten wat je gedachten zijn en welke impact ze op je hebben, kun je beslissen hoe je erop reageert voordat de bijbehorende reactie zich kan voltooien.

Maar de kracht van mindfulness gaat veel verder. Ten eerste kan mindfulness worden toegepast op emoties. Mindfulness kan ook ons ego blootleggen, samen met onze negatieve overtuigingen en rigide, beperkende scripts. Dit alleen al geeft ons een enorme kracht om ons leven te transformeren. Vaak is het simpelweg bewust zijn van een verborgen aspect van onszelf al genoeg om de transformatie in gang te zetten. Van destructieve gedachtepatronen aan de oppervlakte tot de subpersoonlijkheden die in ons innerlijk op de loer liggen, zoals de narcist of psychopaat, mindfulness is in staat om dingen te onthullen die het vermogen van onze geest te boven gaan. Maar dat is nog maar een deel van de kracht van mindfulness. Het gaat nog verder.

Waar we vaak struikelen, is bij trauma’s. Stormen zoals giftige schaamteaanvallen, paniekaanvallen en dissociatieve episodes overschrijven vaak ons vermogen tot mindfulness. Maar in de nasleep van dit verlies van ‘zelf’ ontdekken we iets van oneindige kracht, klaar om geactiveerd te worden — we ontdekken het vermogen om mindful te zijn van degene die mindful is.

Het diepste van het diepste

Als je mediteert over je gedachten en een bepaalde gedachte voorbij ziet komen, wie is het dan die die gedachte opmerkt? In plaats van dat de gedachte naadloos door je heen gaat, ben je je er nu van bewust dat je überhaupt een gedachte hebt gehad.

Als je vervolgens je ogen sluit en dieper wegdrijft en woede in jezelf opmerkt, wie is het dan die niet alleen de woede voelt, maar ook getuige is van de woede? Dit introduceert een belangrijke paradigmaverschuiving voor trauma. In plaats van getraumatiseerd te zijn, word je iemand die een trauma heeft.

Maar pas op, dit kan snel veranderen in een idee dat je ego kan uitbuiten. “Ik heb een trauma” kan een ander gedachtepatroon worden, en als je je daar niet bewust van bent als een gedachtevorm, word je gekaapt door het ego. In plaats van ‘degene die een trauma heeft’ te zijn en het direct te kunnen ervaren, word je gereduceerd tot een ego dat verliefd is op het idee dat je een trauma hebt. Er is tenslotte een groot verschil tussen weten dat Caïro een stad is met tien miljoen inwoners, en midden in de drukke straten staan, overweldigd door de geuren, energie en geschiedenis die zich om je heen ontvouwt.

Je bewust zijn van een gedachte is één ding, je onderdompelen in de ervaring waar die gedachte naar verwijst is iets heel anders. Misschien denk je dat je een bepaalde gebeurtenis niet wilt bijwonen, maar hoe zit het met de angst die daarbij hoort? Wat dacht je ervan om die angst te verwelkomen, aandacht te schenken aan hoe die in je lichaam voelt, zelfs hoe die zich manifesteert als paniekerige gedachten? Neem je afstand van het gevoel, of creëer je nieuwe gedachten die je ervan overtuigen dat het niet erg is? Hier ben je gevlucht in je verbeelding en je ego. Maar de angst blijft, en jij ook – degene die in staat is om de angst te zien, er ruimte voor te creëren en deze volledig te accepteren.

Voorbij je ego, voorbij je emoties, je gedachten, je herinneringen, je overtuigingen, voorbij je gevoelszelf, ligt het welwillende, waakzame oog van je hogere zelf. Je goddelijke zelf.

Het hoogste van het hoogste

Tijdens onze kindertijd zijn onze ouders de alfa en de omega; de alwetende, alziende, almachtige wezens die heersen over het pantheon van onze jonge wereld. Als we twijfelen, hebben ze het antwoord. Als we overweldigd raken, kunnen ze onze emoties in bedwang houden en blijven ze standvastig in onze storm. Als we honger hebben, geven ze ons alle voeding die we nodig hebben. Als we behoefte hebben aan liefde, accepteren ze ons, omhelzen ze ons en maken ze ons weer heel.

Ouders zijn de allerhoogsten – in theorie tenminste. Ouderschap is een zware verantwoordelijkheid en ouders zijn ook maar mensen. Ze maken fouten. Toch moeten we ons hier niet bezighouden met hun mogelijke menselijke tekortkomingen. Het is veeleer wat in elke ouder schuilt dat de almacht in de geest van het kind creëert: het archetype van de ‘goddelijke ouder’.

Een ‘goed genoeg’ ouder is consistent en meestal succesvol in zijn pogingen om alwetendheid en almacht te tonen. Omdat hij is opgevoed met emotionele, cognitieve en sociale intelligentie, gebruikt de goed genoeg ouder zijn verworven vaardigheden om het kind de begeleiding, zorg, liefde en kracht te geven die het nodig heeft om te gedijen.

Deze kwaliteiten worden gevoed door de Goddelijke Ouder.

En wanneer is een ‘goddelijke’ of ‘goed genoeg’ ouder op zijn best? Wanneer een kind overweldigd of verward is of een driftbui heeft. In zulke situaties vangt de ouder de emoties van het kind op en begeleidt het door zijn ervaring heen. De ouder voedt het kind naar het beste in zichzelf en accepteert het in het slechtste. Er lijkt geen grens te zijn aan de kracht, wijsheid en welwillendheid van de ‘goed genoeg’ ouder.

De sleutel tot succesvolle genezing van trauma’s is te erkennen dat je de Goddelijke Ouder in jezelf hebt. Bedenk dat je het vermogen hebt om waakzaam en bewust te zijn van je innerlijke ruimte. Buiten en binnen je is degene die ziet; die door een overweldigende ervaring heen kan ademen en zijn vermogen om deze te bevatten en te accepteren kan vergroten. Giftige schaamte, paniek, angst, verwarring; je bezit een Hogere Zelf dat in staat is om hoger te stijgen dan de hoogste emotionele tsunami die je wezen kan oproepen.

Het hogere zelf is super belangrijk voor een gevoel van veiligheid. Als kind rustten we in de aanwezigheid van een almachtige ouder die ons tegen alle gevaren kon beschermen. Als we ons hogere zelf kanaliseren, kunnen we onze container en ons vermogen tot zelfliefde versterken. Het kost tijd om dit aspect van onze spiritualiteit te ontwikkelen, maar naarmate we dat doen, krijgen we meer vertrouwen in het vermogen ervan om ruimte te bieden aan twijfel, angst en intense emoties. Bovenal merken we dat, naarmate ons Hogere Zelf groeit, we ons niet langer hoeven af te zonderen en af te leiden van ons voelende zelf. We kunnen bij ons trauma blijven, zoals een goede ouder bij zijn lijdende kind.

Wat je ook meemaakt, in je zit je hogere zelf, dat in staat is om alles te zien, lief te hebben en te transformeren. Naarmate je vordert in je genezing, oefen je je bewustzijn van je gedachten, je emoties en je patronen. Zie de ruimte tussen jou en deze ‘energievormen’, en richt dan je aandacht op degene die bewust is. Dit is je hogere zelf. Dit is ‘de ene’, de alfa en de omega die hoger is dan elk trauma.

De kracht die in je Hogere Zelf zit, is onvoorstelbaar. Hoe krachtig het ook wordt, het kan altijd nog hoger opstijgen. En hoe eng je trauma ook wordt, je hebt het vermogen om die angst te beheersen en te temmen.

In een storm is het makkelijk om je geloof te verliezen en anderen of je ego om hulp te vragen. Maar hoe meer we ons Hogere Zelf ontwikkelen en vertrouwen, hoe minder we dat nodig hebben. Als je in verbinding staat met je Hogere Zelf, voel je je gecentreerd, krachtig en heel.

Ontdek mindfulness, ga tot het uiterste van je grenzen en nodig je Hogere Zelf uit om naar boven te komen. Na verloop van tijd zal je container groeien en zal je Hogere Zelf over je hele innerlijke landschap schijnen – inclusief je schaduw – en alles wat het ziet met liefde omgeven.