De verraderlijke effecten van emotionele verwaarlozing

Emotionele verwaarlozing is een onderwerp dat vaak over het hoofd wordt gezien, en dat is niet voor niets: Hoe kun je iets weten dat er nooit is geweest?

Emotionele verwaarlozing is in een relatie hetzelfde als een boom die omvalt in het bos en niemand die het hoort. Maakt het geluid?

Het antwoord is: ja, emotionele verwaarlozing maakt heel veel geluid, een geluid dat een heel leven lang blijft echoën en nagalmen.

Als je emotioneel verwaarloosd bent, ziet je wereld er zo uit:

In de afbeelding hierboven bevindt Mario zich in het Donkere Land. Hij kan maar een klein stukje voor zich zien, en wat hij ziet, lijkt van alle leven ontdaan.

Dit is wat iemand ervaart die in zijn jeugd chronisch emotioneel verwaarloosd is. Hij wordt omringd door een glazen bubbel waardoor de buitenwereld vreemd en onbereikbaar aanvoelt.

De emotioneel verwaarloosde persoon heeft het gevoel dat hij geen invloed op de wereld heeft. Hij voelt zich machteloos, levenloos en onbelangrijk.

Wat veroorzaakt zo’n tragedie precies?

De levengevende kracht van emotionele afstemming

Emotionele verwaarlozing is wanneer een kind zijn emotionele toestand niet gezien, erkend, gevalideerd en gereguleerd krijgt.

Een emotionele toestand kan variëren van iets triviaals als het niet krijgen van een ijsje tot de tragedie van het verlies van een familielid. Wanneer een kind een emotionele ervaring heeft die varieert van woede tot verdriet, zal een goede voogd:

1. Het kind met begripvolle ogen aankijken om het gerust te stellen dat hij gezien wordt, dat je er voor hem bent en dat hij je aandacht heeft.
2. Verbaal erkennen dat je begrijpt dat het kind een emotionele ervaring heeft.
3. Je oordeel voor je houden en het leed van het kind serieus nemen, zodat het zich gevalideerd voelt.
4. Het kind reguleren door met hem te communiceren om samen de crisis te boven te komen.

Als de ouder deze ‘emotionele afstemming’ bereikt, integreert het kind zijn ervaring. Het voelt zich erkend en bevestigd. Het gaat dieper in zijn ware zelf, dat bloeit door de ontmoeting, net als een landschap dat doordrenkt is van regen. Er ontstaat nieuw leven vanuit het ware zelf van het kind en zijn persoonlijkheid ontwikkelt fascinerende en frisse facetten, vergelijkbaar met bloemen, planten en andere dieren die ontstaan uit een landschap dat gevoed wordt door regen.

De vreselijke impact van emotionele verwaarlozing

Dan is er de broze, bijtende woestijn die achterblijft na emotionele verwaarlozing. Het kind dat dit meemaakt, snakt naar voeding voor zijn Ware Zelf, die nooit komt.

In plaats daarvan reageren de ouders op de emotionele ervaring van het kind door het uit te schelden, kritisch te bevragen of zijn ervaring volledig terzijde te schuiven.

Als gevolg daarvan voelt het kind zich gek vanwege zijn gevoelens en schaamt het zich diep. Omdat de ouders bepalen wat goed en fout is, concludeert het kind dat er iets mis is met hem. Hoe meer hun Ware Zelf pulseert van emotie, hoe meer schaamte ze voelen. Zonder de vier elementen van emotionele afstemming is het slechts een kwestie van tijd voordat het innerlijke landschap van het kind begint uit te drogen. De nieuwsgierigheid van het kind neemt af en hun bewuste blik op de wereld wordt kleiner. Uiteindelijk gaat het licht van hun Ware Zelf uit en worden ze gehuld in duisternis.

Het emotioneel verwaarloosde kind komt meestal uit een emotioneel ontberende omgeving. Wanneer de familie een collectieve ervaring heeft die een emotionele reactie zou moeten uitlokken, ziet het kind geen reactie. Misschien vindt er een conflict of ramp plaats in de directe omgeving, of sterft er een dierbare. De reactie hierop is emotieloos en ongeïnteresseerd. Zonder dergelijke externe signalen die het kind helpen zijn innerlijke landschap te uiten en te ontwikkelen, past het kind zich aan aan de externe omgeving.

De symptomen van emotionele verwaarlozing

Een kind dat opgroeit in een emotioneel verwaarlozende en ontberende omgeving, krijgt te maken met het volgende:

• Een gevoel van minderwaardigheid: Het kind loopt 24/7 rond met het gevoel dat er iets vreselijk mis is met hem of haar.
• Een gevoel van ongewenstheid: Het kind voelt zich een last voor anderen. Het gelooft dat het nergens thuishoort. Als iemand aandacht aan het kind schenkt, voelt het zich opgetogen. Als die aandacht ook maar even verslapt, zakt het hart van het kind in zijn schoenen en wordt het door een kwellende schaamte in zijn innerlijke duisternis getrokken.
• Een gebrek aan recht: Het emotioneel verwaarloosde en achtergestelde kind vraagt zelden om wat het wil of geeft zelden aan wat het nodig heeft. Het gaat ervan uit dat alles wat goed is in de wereld niet voor hen is, maar voor die ‘speciale mensen’ die zij niet zijn.
• Passiviteit: Het kind gaat hulpeloos door het leven en accepteert wat mensen hem vertellen. Zelfs als iets hem dwarszit, is zijn protest meestal zwak en geeft hij vaak snel toe als de ander ook maar een beetje weerstand biedt.
• Chronisch zonder: Zonder nieuwsgierigheid en een gezond gevoel van recht hebben, mist het kind de rijkdom om zich heen. Ze denken zelden na over of er een persoon, voorwerp of methode is die hen beter zou kunnen helpen in het leven. Ze snijden bijvoorbeeld gewoon met een bot mes als er een scherp mes in de la ligt. Of ze houden vast aan beperkte routines zonder te kijken naar manieren om hun dagelijkse ervaringen te verrijken.
• Zelfvervreemding: Het kind kent zichzelf niet op een diep niveau. Ze hebben meestal geen idee hoe ze zich voelen in situaties, wat ze nodig hebben om gelukkig te zijn, of zelfs wat hun voorkeuren zijn. Omdat het proces van zelfontdekking in de kindertijd is gestopt, zijn al die ontwikkelingsjaren waarin ze konden ontdekken wie ze werkelijk waren, verloren gegaan.
• Vlakke emoties: Een emotioneel verwaarloosd kind kan een strak gezicht en scherpe ogen hebben. Ze hebben een stoïcijnse uitdrukking, vertonen oppervlakkige emotionele reacties en reageren doorgaans ondermaats op situaties. Hun lichaamsbewegingen zijn meestal stijf en onhandig.

Emotionele afstemming is de basis voor echte relaties. Daardoor leiden de symptomen van emotionele verwaarlozing tot een verminderde sociale intelligentie. Hoe kun je je afstemmen op anderen vanuit een bubbel? Hoe kun je sociale signalen oppikken als je in een wereld loopt die gehuld is in duisternis?

Een leven dat aan je voorbijgaat

Mensen die emotionele verwaarlozing hebben meegemaakt, organiseren hun persoonlijkheid vaak op basis van compensatiestrategieën. Dat wil zeggen dat ze een bepaalde persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen.

Voorbeelden van zulke compensatiestrategieën zijn:

• De schizoïde oplossing: De persoon blijft in zijn beperkte bubbel en gaat van zijn eenzaamheid genieten.
• De narcistische oplossing: De emotioneel verwaarloosde persoon compenseert gevoelens van minderwaardigheid en verlating door zich voor te stellen dat hij speciaal en superieur is. Dit ‘valse zelf’ helpt hem te beschermen tegen de pijn die hij van binnen draagt.
• De codependent oplossing: De emotioneel verwaarloosde persoon compenseert wat hij mist door zich aan een ander te hechten en via die ander te leven.

In alle bovenstaande gevallen vertrouwt de emotioneel verwaarloosde persoon op fantasie om te compenseren wat hij mist. Maar als je in zo’n toestand door het leven gaat, mis je alles wat de werkelijkheid te bieden heeft.

Door je emotionele verwaarlozing en tekortkomingen te accepteren, kun je deze compensatiestrategieën loslaten en jezelf accepteren zoals je bent. Bovenal kun je rouwen om wat je niet hebt gekregen, om wat had kunnen zijn, maar nooit is geweest.

Van daaruit kun je aan de slag om je ware zelf te voeden met gezonde bronnen van vitaliteit en energie. De natuur. Meditatie. Diepe ademhaling. Spirit. Geloof. God. Dit zijn allemaal dingen die je op elk moment tot je beschikking hebt.

Van daaruit moet je de wereld in gaan en op zoek gaan naar de vier elementen van afstemming. Een therapeut is meestal de beste eerste optie. Een genezings- of steungroep komt op de tweede plaats.

Wanneer iemand het volle gewicht van zijn emotionele verwaarlozing onder ogen ziet, kan hij een gevoel van diepe eenzaamheid en existentiële droefheid krijgen. Het is niet gemakkelijk om alleen in een bubbel te leven. Maar na een leven lang naar het licht te hebben verlangd, is het misschien niet bij hem opgekomen om in de duisternis te kijken.

Terwijl het emotioneel verwaarloosde kind voorzichtig zijn weg zoekt in het pikkedonker, kan hij een goddelijke hand aanraken. Een aanwezigheid. Hij kan ontdekken dat er iemand anders is, die er de hele tijd al was. Iemand goddelijk en alwetend. Vanuit zulke spirituele realisaties is verandering mogelijk, waarbij we ophouden ons zo chronisch eenzaam te voelen en opnieuw de overvloed in onze wereld ontdekken.