Een datinggids voor mensen met een complex trauma

Er komt een dag waarop iemand met complexe PTSS terugkijkt op de puinhopen van zijn of haar liefdesleven en overspoeld wordt door frustratie en spijt. Gelukkige herinneringen aan het paradijs, momenten vol vreugde en liefde, gemiste kansen, fatale fouten en monumentale mislukkingen; relaties van mensen met complexe trauma’s hebben vaak alles, met hartzeer en pijn als kers op de taart.

Terwijl je terugdenkt, vraag je je misschien af hoe je oude relatie zou zijn verlopen als je alles opnieuw zou beleven met wat je nu weet. Had je maar beter geweten hoe de vork in de steel zat en begrepen wat je kon verwachten voordat je erin stapte. Had je maar een gids gehad voor daten als iemand met complexe PTSS.

Mensen met complexe trauma’s kiezen zelden partners met vooruitziendheid en zorgzaamheid. Ze nemen niet de tijd om langzaam intimiteit en vertrouwen op te bouwen vanuit een veilige afstand, en geleidelijk de afstand naar een verbintenis te verkleinen. Nee, mensen met complexe PTSS duiken zonder aarzelen met hun hoofd vooruit in het diepe, overweldigd door een gelukzalige roes.

De eerste maanden van de relatie zijn gevuld met extase, 24/7 gezelschap en openheid, zonder grenzen, frustratie en pijn. De persoon met complexe PTSS gelooft dat hij eindelijk zijn soulmate heeft gevonden. De ware.

Maar de realiteit is veel grimmiger.

Hier zijn enkele richtlijnen om rekening mee te houden bij het daten met een complex trauma:

1. Jullie voelen je niet tot elkaar aangetrokken, jullie voelen je aangetrokken tot elkaars trauma.

Getraumatiseerde mensen hebben de gave om zich magnetisch tot elkaar aangetrokken te voelen. Niet alle getraumatiseerde mensen, let wel, maar degenen wier kernwonden resoneren met die van de ander.

Hoewel trauma voorspelbare patronen heeft, zoals verwaarlozing, verlating, misbruik, schaamte, vernedering enzovoort, groeit iedereen op met een unieke mix van deze elementen. Complex trauma leidt tot eindeloze symptomen, zoals ADHD, ontwikkelingsachterstand, woede-uitbarstingen, starheid, onvolwassen denken, onzekere gehechtheid en meer. Deze ‘nadelen’ maken het moeilijk om relaties aan te gaan en te onderhouden met niet-getraumatiseerde mensen, die vaak in de war raken door het gedrag en de manier waarop de getraumatiseerde persoon de wereld ziet.

Maar het leven vindt altijd een weg. De evolutie maakt geen uitzonderingen. Om je te helpen op weg naar genezing, duwt het leven je in de richting van mensen die je pijn begrijpen en je wereldbeeld delen. Daarom kunnen we zeggen dat onze slechtste relaties een evolutionair doel dienen.

Bovendien hebben getraumatiseerde mensen de neiging om het leven in extremen te ervaren; een overdaad aan opwinding kan snel omslaan in de zwaarste depressies. ‘Normale’ mensen triggeren zelden de intensiteit van de getraumatiseerde persoon, waardoor die persoon saai kan overkomen.

Ten slotte hebben getraumatiseerde mensen behoefte aan genezing. Dit kan niet gebeuren tenzij je trauma wordt geactiveerd en bewust wordt gemaakt. De kans is groot dat je onderbewustzijn precies de juiste persoon kende die je uit je afleidingen en verslavingen zou halen en je met je hoofd vooruit in je kernwond zou duwen.

Toch zou niemand bij zijn volle verstand instemmen met zo’n pijnlijke ervaring. Om je te overtuigen deze gevaarlijke reis te ondernemen, verleidt het leven je met fantasie en gelukzaligheid.

2. Het is geen perfecte match — het is door trauma veroorzaakte fantasie en projectie

Trauma is ondraaglijk, en als je met iemand bent die dat trauma kan activeren en triggeren, zal de relatie meestal eindigen voordat deze zich kan ontwikkelen.

Daarom ervaren mensen met complexe trauma’s tijdens die eerste roesmaanden iets dat lijkt op een door drugs veroorzaakte high. Hoewel de ‘wittebroodsweken’ gebruikelijk zijn voor alle ontluikende liefdes, voegt een complex trauma daar een griezelige verwondering aan toe die alle grenzen overschrijdt. Samen ga je de wereld verkennen, alle uitdagingen overwinnen en een leven samen creëren dat nog nooit is geleefd. De brutaliteit van deze gestoorde fantasie komt zelden bij je op. Het voelt allemaal zo echt, zo onvermijdelijk.

In je achterhoofd heb je misschien twijfels over je wilde plannen. Maar de dopamine en serotonine die je lichaam overspoelen, spoelen je zorgen snel weg. Geniet van deze fase van de relatie, het helpt je om een band met je geliefde op te bouwen en de basis te leggen voor het werk dat nog voor je ligt.

Het bereidt je voor op de hel.

3. Verwacht op de loer liggende roofdieren op onverwachte plaatsen, op onverwachte momenten

Complexe trauma’s liggen aan de basis van alle persoonlijkheidsstoornissen. Cluster B-stoornissen zoals psychopathie, narcisme, borderline en histrionisch gedrag komen super vaak voor. Co-dependentie, paranoia en dissociatie horen erbij. Tijdens de eerste paar maanden van de wittebroodsweken ben je je hier nog totaal niet van bewust. Je partner heeft alleen maar oog voor jou; zijn of haar blik is zacht, warm en liefdevol.

Maar onder dit glinsterende oppervlak liggen roofdieren op de loer. Je partner heeft misschien een specifieke persoonlijkheidsstoornis, zoals narcistisch of borderline. Hij of zij kan een volwaardige psychopaat zijn. In de meeste gevallen valt hij of zij gewoon binnen het spectrum en heeft hij of zij kenmerken van bepaalde persoonlijkheidsstoornissen.

Hoewel het geruststellend kan zijn om iemand een label op te plakken, moet je niet vergeten dat complexe PTSS een mengsel van wonden is. De persoonlijkheidsstructuur die hieruit voortkomt, is daarom ook uniek. Je partner kan vermijdend of angstig-gehecht zijn. Hij of zij kan een psychopathische neiging hebben, waarbij hij of zij alleen gemeen en bedrieglijk reageert wanneer hij of zij op een bepaalde manier wordt getriggerd. De rest van de tijd kan hij of zij behoeftig en liefdevol zijn, of warm en koud wanneer zijn of haar borderline naar boven komt. Hun zelfvertrouwen kan toenemen op momenten dat hun narcist actief is. Alles is mogelijk met complex trauma.

‘Sub-states’ kunnen lijken op oude oceaanschepsels die plotseling uit het kalme water van je relatie opduiken, je bang maken en misbruiken, voordat ze weer in de diepte verdwijnen en je dagen of wekenlang in shock en verwarring achterlaten. Om het nog erger te maken, wordt je trauma vaak op zulke momenten getriggerd, waardoor de ervaring oneindig veel destabiliserender en pijnlijker wordt. Deze voorvallen komen steeds vaker voor naarmate je de wittebroodsweken achter je laat, en worden op allerlei mysterieuze manieren getriggerd.

4. Niet alles is wat het lijkt

Fantasie heeft de neiging ons te verblinden voor de realiteit. Dit geldt vooral wanneer iemand een complex trauma heeft.

Mensen met complexe PTSS dissociëren vaak en hebben gaten in hun geheugen. Omdat de realiteit zo beangstigend kan aanvoelen als je een trauma hebt, kun je in je hoofd een abstract beeld van je geliefde creëren en in plaats daarvan met dat beeld omgaan. Op die manier negeer je de echte persoon en wat hij of zij doormaakt. Het idee is om in je hoofd een ‘perfecte’ avatar te creëren die je geen pijn kan doen.

Bovendien voelen getraumatiseerde mensen diep van binnen dat er iets niet klopt. Ze willen zich echter normaal voelen en zich ook zo presenteren aan anderen. Dit betekent dat ze de waarheid moeten verbergen en geheimen moeten koesteren. Om het nog erger te maken, leidt dissociatie er vaak toe dat ze niet weten wat de waarheid is. De realiteit is een lappendeken van gebeurtenissen met veel hiaten. Dus vullen ze de hiaten op met hun verbeelding, terwijl ze in hun eigen fictie geloven.

Zo’n situatie leidt tot super gekmakende resultaten in de relatie. Twee getraumatiseerde mensen weten niet wie ze zijn, wie hun geliefde is, of zelfs wat echt is en wat niet. Als de roes van de fantasie langzaam verdwijnt, verandert een relatie tussen getraumatiseerde mensen in waanzin. Dit kan leiden tot ruzie, verwarring, bedrog, verraad, vreemdgaan en zelfs huiselijk geweld. Een door trauma’s gevoede relatie kan ontaarden in waanzin, voordat ze op brute wijze uiteenvalt. Het kan het leven van beide betrokkenen verwoesten en leiden tot hertraumatisering, faillissement, verlies van carrière, verlies van vrienden of familie, en meer.

5. Liefde of geen liefde?

Met al deze kennis is het niet gek dat mensen met een zwaar complex trauma uiteindelijk overwegen om de liefde op te geven. Waarom zou je al die pijn en waanzin doorstaan, om uiteindelijk berooid, depressief of erger te eindigen?

Het korte antwoord is: Liefde is het omarmen van het leven. Het opgeven van het eerste belemmert het tweede enorm.

Het leven is er voor jou.
Het wil dat je geneest, dat je duidelijkheid en zelfkennis krijgt en dat je zoveel mogelijk vooruitgang boekt met wat je hebt. Daarom duwt het ons naar deze onvermijdelijk vreselijke relaties. De rol van het leven als koppelaar is om de stukjes zo te leggen dat je weer verder kunt gaan waar je gebleven was toen het trauma zich voordeed. We leren allemaal iets van onze relaties, zelfs als we erdoor worden meegesleurd en in een opnieuw getraumatiseerde toestand worden achtergelaten.

Elke relatie geeft de getraumatiseerde persoon een cruciaal stukje van de puzzel. Het geeft je kansen op liefde, zelfs als die kansen klein zijn en die liefde gedoemd is te mislukken. Liefhebben is leven. Helaas betekent het leven voor een getraumatiseerd persoon ook verpletterd worden door pijn, en in die vernietiging hopelijk opnieuw geboren worden.

De genezing houdt nooit op voor de getraumatiseerde persoon. Ze hebben een zware reis voor de boeg. De kansen zijn tegen hen. In veel gevallen is het een kwestie van je best doen, voordat je het stokje doorgeeft aan de volgende generatie (als je besluit kinderen te krijgen). Maar zelfs zonder kinderen zal elke daad van genezing, elke afdaling in je kernwond die wordt gevolgd door een kleine overwinning, een doorwerking hebben in al je relaties, zelfs met je kennissen. Jouw genezing maakt de wereld een betere plek.

Het mooiste is dat elke gram genezing, elk moment van inzicht en wijsheid, bij je blijft als je weer durft lief te hebben, waardoor je opnieuw in een potentiële hel terechtkomt, maar ook een ongekende kans krijgt om een meer realistische, geaarde vorm van de hemel te ontdekken.