De echte reden waarom je narcisten aantrekt

Na weer een lange, pijnlijke ontmoeting met een narcist, moet je jezelf afvragen: “Waarom trek ik narcisten aan en hoe kan ik dat stoppen?”

Is het je aard, gewoon pech, of ligt de waarheid misschien dieper verborgen?

Het soort persoon dat narcisten aantrekt

In mijn boek Hoe je een narcist kunt uitdrijven heb ik het idee geïntroduceerd van de hoogsensitieve persoon, of kortweg empaat, als mogelijke reden waarom bepaalde mensen narcisten lijken aan te trekken.

De emotionele wereld van empaten is rijk. Het zijn kunstenaars en dromers. Empaat inspireren anderen met hun energie en levenslust. Ze zijn genezers en meestal creatief en spiritueel. Ze kunnen iemands dag opvrolijken door gewoon zichzelf te zijn.

Maar deze rijkdom heeft een prijs:

• Empaten verlangen meer dan de meeste mensen naar liefde en verbondenheid, en ze lijden als ze geïsoleerd zijn. Door deze diepe behoefte aan emotionele verbinding zijn hun grenzen meestal zwak.
• De emotionele knoppen van empaten zijn makkelijker in te drukken dan die van niet-empaten. Omdat ze een supergevoelige emotionele antenne hebben, kan zelfs de kleinste aanval hen van streek maken en hun verdedigingsmechanismen doorbreken.
• De empaat voelt zich vaak moe door alleen maar in de buurt van mensen te zijn. Ze worden makkelijker ziek. Dat heeft niks te maken met kracht; ze worden gewoon overweldigd door emoties. Deze innerlijke chaos maakt het moeilijk om helder te denken en de wereld duidelijk te zien.
• Empaten moeten altijd structuur hebben. Ze hebben een omgeving nodig die hen afschermt, zodat hun emoties niet uit de hand lopen.

Als je je herkent als een hoogsensitief persoon, dan zou dat kunnen verklaren waarom je narcisten aantrekt. De innerlijke schoonheid, zwakke grenzen, aangetaste innerlijke kracht en sterke behoefte aan verbinding van de empaat maken hem of haar tot een goudmijn van narcistische bevoorrading.

Waar narcisten zich toe aangetrokken voelen

Uiteindelijk zijn narcisten geen ingewikkelde wezens – narcistische bevoorrading is wat ze zoeken. Dit betekent dat de narcist zich aangetrokken voelt tot mensen die aandacht, seks, status, diensten, geld, loyaliteit of bewondering kunnen bieden.

Om het nog eenvoudiger te maken: narcisten kunnen zich aangetrokken voelen tot mooie mensen met een hoge status, of tot mensen met zwakke grenzen die gemakkelijk geïntimideerd zijn.

Ten eerste: als je een hoge status hebt of mooi bent, dan heeft de narcist door associatie ook een hoge status en is hij mooi. Ten tweede: als je verliefd bent op de narcist en je grenzen voor hem verlaagt, dan is de sensatie van het verkrijgen van narcistische bevoorrading wat hem aantrekt.

Wanneer de narcist bloed ruikt

Om de overhand te krijgen, hoeft de narcist alleen maar een emotionele storm in je te veroorzaken, zich vervolgens kalm te gedragen en te genieten van zijn narcistische bevoorrading. Je zelfvertrouwen daalt als gevolg daarvan, en de narcist kan de zelfverzekerde redder spelen die je ‘tolereert’.

Zonder wat honing om zijn aanval te verzachten, zal deze vorm van dwang echter niet lang duren. Om je aan zich te binden, voedt de narcist je met een gestage stroom drugs in de vorm van fantasieën en de belofte van macht.

De verborgen reden waarom je narcisten aantrekt

Bovenal is een narcistische relatie een wereld van illusoire mogelijkheden. Aan de buitenkant lijkt de narcist charmant en zelfverzekerd. Innerlijk leeft hij of zij echter in een gedissocieerde, gefragmenteerde, door trauma’s getekende toestand. Om aan deze innerlijke nachtmerrie te ontsnappen, moet de narcist te allen tijde de uiterlijke illusie van uniciteit, superioriteit en controle in stand houden.

Daarom doet de narcist er alles aan om je magische denken te prikkelen. Vanaf het begin laat hij je weten dat je een spectaculair avontuur tegemoet gaat. Misschien ga je de wereld rondreizen. De perfecte liefde vinden of het perfecte gezin stichten. Voor altijd beschermd en verzorgd worden. Rijkdom en een hoge status verwerven, of een missie nastreven die de wereld zal veranderen. De narcist en jij zullen de realiteit overstijgen en iets creëren wat de wereld nog nooit heeft gezien. Tijdens de love bombing-fase heeft hij je deze fantasie verkocht, terwijl hij een beroep deed op je verborgen grootsheid.

Dit is het moeilijke deel voor een empaat. Hoewel zijn (of haar) licht schoonheid in de wereld brengt, verblindt het hem ook voor zijn schaduw. In je onderbewustzijn schuilen geheime verlangens en gebroken dromen. Diep van binnen heb je de perfecte ‘oplossingen’ die je pijn zullen genezen en je fouten zullen wegvagen.

Empaten hebben een rijke verbeeldingskracht, maar dit is vaak een manier om overweldigende pijn te compenseren. Het lichaam heeft een overvloed aan afweermechanismen om ons door ons lijden heen te helpen. We hopen, we ontkennen, we compenseren en we dissociëren. We stellen ons scenario’s voor die, in ieder geval in onze gedachten, ons kunnen helpen onze problemen op te lossen en ons ongeluk te overstijgen.

Wat we vaak uit het oog verliezen, is dat deze schoonheid en uitstraling voortkomt uit onze schaduw. Duisternis brengt licht voort, wanhoop brengt hoop voort, pijn brengt bevrijding voort. Dit is de verborgen reden waarom je narcisten aantrekt: ze spreken je schaduw aan.

Hoe je kunt stoppen met het aantrekken van narcisten

Bij kinderen is fantasie normaal. Bij volwassenen is het echter een achterhaalde reactie op trauma’s – het werkt als pijnverlichting en helpt ons de vlam van hoop brandend te houden in de diepten van onze wanhoop en ons lijden.

Om te stoppen met het aantrekken van narcisten, moeten we kijken naar wat er in onze schaduw ligt. Onze duistere verlangens en dwaze hoop moeten aan het licht worden gebracht. We moeten deze ruimte grondig opruimen en uitzoeken wat niet nodig is.

Sommige dingen moeten echter gewoon hun gang gaan.

Als je succes wilt, ga dan je vrees tegemoet en zet de eerste stappen. Hoewel je gedurfd kunt zijn met je dromen, moet je realistisch zijn met je acties. De perfecte, grenzeloze liefde met iemand die je nooit zal verlaten, bestaat niet. Maar een respectvolle en afgebakende verbinding op basis van gedeelde waarden en gemeenschap is wel mogelijk.

De wereld rondreizen met alle rijkdommen die deze te bieden heeft, is misschien niet de beste manier om je energie op te richten. Maar dat weerhoudt je er niet van om je financiële doelen na te streven door een enkele, concrete en realistische stap te zetten.

Een vriendschap of relatie gebaseerd op voortdurende avonturen, plezier en nieuwigheid zal je op de lange termijn alleen maar uitputten. Toch kun je altijd momenten van vreugde beleven binnen een wederzijdse, respectvolle relatie die je helpt te groeien.

Functioneren binnen de grenzen van de realiteit betekent dat je regelmatig in contact komt met je schaamte. De narcist ‘redt’ je hiervan door je uit de realiteit te halen en een wrijvingsloze bubbel voor twee te creëren waar alles mogelijk is. Dit loslaten is ongelooflijk pijnlijk. Het betekent dat je de harde waarheid onder ogen moet zien. Het betekent dat je de frustratie, verveling en het lijden dat bij het leven hoort, moet accepteren.

Trek de realiteit aan, geen narcisten

Diep van binnen willen we allemaal dat anderen ons leuk vinden om wie we zijn. Dit verlangen begint in onze kindertijd en blijft ons hele leven bij ons. Niemand vindt het leuk om door hoepels te springen om aardig gevonden te worden, of om echte eigenschappen van zichzelf te moeten onderdrukken.

Een narcist geeft je het gevoel dat je de jackpot hebt gewonnen. Er lijkt iets aan je te zijn dat hen aantrekt, dat hen doet oplichten en ‘gewoon past’. Jullie zijn zielsverwanten, of in ieder geval op een vreemde manier compatibel. Dit is helaas een projectie.

Om te voorkomen dat je narcisten aantrekt, moet je je bewust zijn van het vermogen van de geest om mensen en situaties in twee categorieën te splitsen: totaal-goed en totaal-slecht. Een persoon is ofwel perfect, ofwel afstotelijk. In de kindertijd is dit een vrij standaard manier om naar de wereld te kijken.

Maar naarmate onze geest zich ontwikkelt, krijgen we een meer genuanceerde kijk op de wereld. Mensen hebben positieve en negatieve eigenschappen, en daar is meestal een reden voor. Sommige van die eigenschappen werken voor ons, andere zijn een dealbreaker.

Tussen perfect en imperfect ligt de mens

De harde realiteit is dat mensen elkaar om een reden leuk vinden. Misschien ben je een goede luisteraar, heb je een interessante kijk op de wereld, ben je aantrekkelijk, intelligent, heb je veel vrienden of deel je gemeenschappelijke interesses met de ander.

Meestal is er een externe structuur die twee mensen met elkaar verbindt, zoals school, werk, gemeenschappelijke vrienden of een sportteam. Binnen een gedeelde context kunnen twee mensen langzaam positieve ervaringen en een diepe band ontwikkelen. In zo’n geval is er kwetsbaarheid, empathie, steun en begrip. Je hebt goede tijden, slechte tijden en alledaagse tijden gedeeld. Je hebt allebei het beste en het slechtste van elkaar gezien en toch gekozen om in de relatie te blijven. Je staat met beide benen in de realiteit.

Om de cyclus van het aantrekken van narcisten te doorbreken, moet je uit je bubbel komen

Een narcist wil de moeizaam bevochten weg naar een relatie vermijden. Hij wijkt uit en ontkent om kwetsbaarheid te vermijden, en hij doet alsof hij empathie heeft.

In het begin heb je het gevoel dat je eindelijk de persoon hebt ontmoet die je echt accepteert zoals je bent. De narcist projecteert zijn paradigma van ‘totaal-goed’ op jou, en jij doet hetzelfde in ruil daarvoor. In elkaars ogen kun je geen kwaad doen.

Bovendien helpt de narcist je om dit om te zetten in een magische, gedeelde wereld vol plezier en vreugde. Deze wereld voelt exclusief voor jullie beiden, en je laat niemand anders toe. In deze bubbel kun je zo open zijn als je wilt. Niemand is onvolmaakt of fout in deze wereld.

En daarom is het zo moeilijk om het te zien. Deze bubbel is de rode vlag. Als je in een bubbel zit waar alles kan, is de narcist vrij om je te beïnvloeden en te manipuleren. Terwijl jij een roze bril op hebt, zal hij experimenteren om te zien hoever hij je kan pushen.

De narcist zal suggesties gaan doen over waar jullie relatie naartoe gaat en wat jullie samen zouden moeten doen. Uiteindelijk zal hij zijn narcistische neigingen gaan vertonen. Hij zal langzaam en geleidelijk de grenzen verleggen om te zien wat je kunt verdragen. Omdat jullie relatie is ontstaan vanuit zo’n prachtige, vreugdevolle toestand, zul je terughoudend zijn om je te verzetten.

Het is moeilijk om vanuit een utopie iemand te moeten zeggen: “NEE, dit wil ik niet.”

Om je relatie weer in evenwicht te brengen, zul je toegeven. En voor je het weet, word je langzaam meegezogen in de dystopie van de narcist, waar hij domineert en jij je onderwerpt.

Het ergste is dat je je machteloos voelt om het te stoppen. Je bent al gehecht geraakt. Verslaafd aan de roes. Je hebt al zoveel geïnvesteerd, inclusief je trots en waardigheid.

De juiste vragen stellen

Daarom is de utopische bubbel zo gevaarlijk. Hij is niet gebaseerd op de realiteit. Hij tolereert geen rede, grenzen en verantwoordelijkheid.

Als je iemand ontmoet die je verdenkt van narcisme, moet je vragen stellen. Wat is de context van je relatie? Wat maakt hem of haar zo magisch en perfect? Wat maakt jou zo magisch en perfect dat niemand anders dat ziet? Wat gebeurt er als je nee zegt tegen deze persoon? Waarom is deze relatie in een paar weken of zelfs dagen van 0 naar 100 gegaan?

Elke relatie vraagt om verantwoordelijkheid, flexibiliteit, grenzen en een flinke dosis realiteit. Het behouden van je zelfbeeld in een relatie is hard werken. Een relatie met een narcist is in het begin makkelijk, maar al snel ondraaglijk. En het wordt nooit beter, omdat het niet op de realiteit is gebaseerd.

Je trok narcisten aan omdat je de illusie wilde. Diep van binnen, op de plek waar je niet wilde kijken, verlangde je naar de perfecte liefde. Het grote avontuur. De snelste weg naar succes in het leven. Je gaf voorrang aan fantasie boven realiteit, plezier boven pijn.

Richt je aandacht op jezelf en omarm de realiteit. Neem verantwoordelijkheid voor je pijn, en zo zul je geen narcisten meer aantrekken.