Betaalt het om een narcist te zijn?

Is het de moeite waard om narcist te zijn? Zouden de voordelen die ze halen uit hun grootsheid een ‘goed geleefd leven’ betekenen? Zouden narcisten, als het erop aankomt, liever een ‘normaal’ leven hebben gehad met empathie, nederigheid en gedeelde menselijkheid, of zouden ze met nostalgie terugkijken op alle extatische hoogtepunten die voortkwamen uit het feit dat ze ‘in alle opzichten superieur’ waren?

Leven in de schijnwerpers: de narcist

Wat zijn de voordelen van een narcist zijn? Ten eerste kun je schaamte vermijden en de pijnlijke realiteit van je leven ontlopen. Ben je opgegroeid in een familie die nooit van je hield? Word dan zo magnetisch en dominant dat mensen geen andere keuze hebben dan je te bewonderen. Wordt het leven saai? Verlies jezelf dan in een grandioze fantasie van succes en ervaar het beste dat het leven te bieden heeft. Natuurlijk, dit is allemaal in je hoofd, maar je hebt in ieder geval de ongemakken van de realiteit verwerkt.

Misschien wel het grootste voordeel van allemaal is dat je een heleboel bewonderaars hebt die je ‘superioriteit’ geloven. Hoewel de grootsheid van een narcist alleen in zijn hoofd bestaat, kan deze overtuigend genoeg zijn om anderen ervan te overtuigen dat de narcist echt zelfverzekerd is en een hoge status heeft. En als mensen voor de façade vallen, doen ze de narcist concrete aanbiedingen: aandacht, tijd, gezelschap, seks, geld en andere diensten.

Een narcist zal het nooit toegeven, maar dit leven heeft ook nadelen. Een verborgen narcist krijgt het kortste eind. Hun grootsheid is veel minder overtuigend dan die van een openlijke narcist, en ze zijn vatbaarder voor psychopaten en andere roofzuchtige types.

Maar zelfs bij openlijk narcisme ziet elke bewonderaar uiteindelijk dat de grandioze façade slechts schone schijn was. Naarmate de jaren verstrijken, beseft de narcist dat elke relatie op geleende tijd is. Ofwel verliest zijn idealisering van de persoon zijn kracht, ofwel gebeurt het omgekeerde.

Bovendien trekken narcisten niet altijd onwetende slachtoffers aan die uiteindelijk loskomen, wijzer worden en verder gaan. Een narcist trekt vaak gekwetste mensen aan die hen op hun beurt gebruiken en blootstellen aan een constante stroom van gekmakende drama’s. Veel narcisten raken gedesillusioneerd door relaties nadat ze te veel frustratie en vernedering hebben meegemaakt.

Begrijp me niet verkeerd. Narcisten zijn meesterlijke illusionisten, en dat geldt ook voor zichzelf. Ze kunnen tot het einde toe uitdagend blijven, ervan overtuigd dat alle anderen de verliezers zijn, zelfs als de narcist in eenzaamheid zit en niemand om hem geeft.

Narcissisme ‘loont’ zolang je mensen kunt laten geloven in je fantasiewereld. Maar als alles op bluf is gebaseerd, blijft er niets van waarde over. Het leven van een narcist heeft weinig voordelen in de echte wereld. Het enige wat ze achterlaten is een erfenis van mislukkingen en gebroken harten, terwijl de wereld zonder hen verdergaat.

Dus nee, narcissisme loont zeker niet.

De psychopaat daarentegen heeft te maken met andere uitdagingen die andere beloningen opleveren, waarvan sommige misschien blijvend zijn.

Het leven in de jungle: de psychopaat

In tegenstelling tot een narcist heeft de psychopaat een scherp gevoel voor de realiteit. En zonder empathie of menselijkheid zijn ze in staat om te handelen zonder emotionele verantwoordelijkheid. Bovendien heeft de psychopaat geen behoefte aan narcistische bevoorrading – ze zoeken alleen maar macht.

Een psychopaat gaat voor seks, rijkdom, sadistische voldoening en dominantie. Narcisten kunnen deze dingen krijgen van mensen die geloven dat ze zijn wat ze zeggen, maar in plaats van hiervan te profiteren, zet de narcist deze dingen alleen om in narcistische bevoorrading. De narcist is een verslaafde die op zoek is naar zijn volgende fix, en al zijn manipulaties die ‘renderen’ worden snel verspild in de jacht op zijn favoriete drug.

De psychopaat, die niet met deze last zit, kan alles wat hij krijgt gewoon houden, en dat vertaalt zich vaak in tastbare voordelen die blijven. Toch leeft de psychopaat in een wereld waarin alles op nul wordt gezet. De macht wordt bepaald door de wet van de sterkste, waar alleen de sterksten overleven. Veel psychopaten vechten om macht, alleen om vervolgens door andere psychopaten te worden verpletterd. Door hun impulsiviteit en roekeloosheid komen veel psychopaten ook in aanraking met justitie.

Je zou kunnen zeggen dat een leven zonder menselijke emoties en diepe verbindingen zinloos is en dus nooit iets oplevert. Ik geloof dat dit waar is. Maar vertel dat eens aan degenen die niet anders kunnen dan de psychopaat bewonderen, zoals we zien in razend populaire fictieve antihelden als Donald Draper, Tony Soprano en Walter White.

Psychopathie ‘loont’ als je de dominantiehiërarchie kunt beklimmen en daarbij andere psychopaten te slim af bent en fysiek overtreft. Het resultaat kan een leven van comfort, invloed en rijkdom zijn. Maar deze weg naar de top is bezaaid met gevaren en kan snel tot een ondergang leiden.

Een kans die veel psychopaten maar al te graag grijpen.