Zijn alle narcisten slecht?

Er wordt online veel gezegd dat narcisten de hele dag rondlopen om op te scheppen, mensen te manipuleren en na te denken over slechte dingen.

Als je naar de kaart met persoonlijkheidsstoornissen van cluster B kijkt, zie je dat de werkelijkheid veel complexer is. Narcisten met psychopathie hebben wel degelijk voorbedachte rade en kwaadaardige bedoelingen. Ze worden kwaadaardige narcisten genoemd. Narcisten met een borderline-kern hebben empathie en doen alleen kwaad omdat ze bang zijn om in de steek gelaten te worden en hun emoties niet kunnen reguleren. Histrionische narcisten willen gewoon aandacht en begeerd worden. Dat wil zeggen dat elke ‘narcist’ door verschillende drijfveren kan worden gedreven.

Narcissisme op zich is niet per se slecht; het is een manier om chronische emotionele verwaarlozing te compenseren. Een narcist werd nooit gezien, wat leidde tot overweldigende schaamte en angst, en een diepgeworteld gevoel dat ze geen liefde waard waren. Dit was te pijnlijk om onder ogen te zien, en dus creëerden ze een ‘speciale’ versie van zichzelf die wel gezien mocht worden – tenminste, in hun hoofd.

Hoewel dit ertoe leidt dat ze de mensen in hun leven veel pijn en verwarring bezorgen, is het niet met opzet of kwaadwillig bedoeld. Veel narcisten proberen echt binnen een moreel kader te functioneren, maar merken dat hun gefragmenteerde zelf te roekeloos is om onder controle te houden.

Je hebt ook schizoïde narcisten, die zich meestal goed kunnen afsluiten. Hun narcisme drijft hen uiteindelijk naar bevoorrading, maar nadat ze iemand gekwetst hebben of zelf gekwetst zijn in een relatie, trekken ze zich weer voor langere tijd terug in hun isolement.

Kwaadaardige narcisten zorgen voor veel stigma en verwarring. Ook zorgt de cyclus van idealiseren-afwaarderen-afdanken van narcisten voor enorme pijn bij degenen die ze verleiden en vervolgens op brute wijze dumpen. Als klap op de vuurpijl compenseren narcisten hun gefragmenteerde zelf en dissociatie door nieuwe versies van de werkelijkheid te verzinnen om de leemtes op te vullen, zodat ze zich normaal en in controle kunnen voelen. Dit wordt gaslighting genoemd.

Dit leidt tot de conclusie dat narcisten zonder psychopathische neigingen, of bepaalde narcisten die laag op het spectrum staan, giftige symptomen kunnen vertonen zonder per se ‘slecht’ te zijn of met voorbedachten rade te handelen. Ze zijn misschien niet in staat om hun kern te veranderen, maar ze kunnen wel hun oppervlakkige gedrag aanpassen en structuren opzetten om ervoor te zorgen dat ze hun leven en dat van de mensen om hen heen niet verpesten.

Dit is vaak erg moeilijk te bereiken.