Waarom ik? Kwalificeren als doelpersoon

Grijp ze nu ze nog jong zijn

Als kinderen zijn we nieuwsgierig, gevoelig, kwetsbaar en natuurlijk makkelijk te beïnvloeden. We zuigen alles om ons heen op als een spons, terwijl de basis voor onze latere relaties wordt gelegd. We aanbidden de mensen die voor ons verantwoordelijk zijn. Omdat we hulpeloos zijn, hebben we geen andere keuze dan hen absolute macht te geven. Met de macht kunnen ze ons ofwel naar een onafhankelijk leven leiden, of ons gebruiken voor hun eigen ego. Narcisten kiezen voor het laatste.

Die machtspositie begint bij de ouders, maar kan ook gelden voor ooms en tantes, vrienden van de familie, leraren of sportcoaches. Voor narcisten versterkt het hun machtsgevoel als beïnvloedbare jonge mensen naar hen opkijken. Ze kunnen hun zogenaamde rol als ‘wijze leider’ schaamteloos uitleven ten koste van het kind. Ze geloven dat hun machtspositie hen het recht geeft om het kind te beoordelen, te controleren en te kleineren wanneer het niet aan hun verwachtingen voldoet. In hun grandioze verbeelding kunnen ze de verantwoordelijkheid die aan hen is toevertrouwd misbruiken om hun ego te versterken.

Het gevaarlijke – en trieste – hieraan is dat dit buiten het bewustzijn van het kind om gebeurt. Het gebeurt op een moment dat het kind nog te jong is om het te begrijpen. Het vermogen tot volledige zelfreflectie begint pas op volwassen leeftijd. Zolang kinderen kwetsbaar en afhankelijk zijn, kunnen ze onbewust het object van narcistische voeding worden. Als dit lang genoeg gebeurt, kan het net zo normaal worden als de lucht die ze inademen. Het kind wordt gemanipuleerd en gedwongen tot een rol van voortdurende verering en afhankelijkheid.

Leiderschap gaat erom anderen de weg te wijzen, zodat ze die kunnen bewandelen, achter zich kunnen laten en uiteindelijk hun eigen weg kunnen vinden. Narcisten verhinderen dat de doelpersoon zich kan onderscheiden. Ze steunen het kind alleen zolang het binnen de grenzen van de relatie blijft en de rol vervult door narcistische voeding te bieden. De narcist projecteert zijn ego-behoeften op het kind en verwacht dat het kind zich aan hem aanpast – in plaats van zelf een stap terug te doen en het kind ruimte te geven om te groeien.

Deze rolomkering vormt de kern van een relatie tussen een narcist en een kind, wat leidt tot een ontwikkelingsstoornis bij het kind en het vatbaarder maakt voor narcistisch misbruik. Het kind groeit op met de overtuiging dat relaties draaien om het spelen van een bepaalde rol en het aanpassen aan de behoeften van anderen. Dit is een van de grootste leugens die sommige kinderen wordt verteld: dat afhankelijkheid deel uitmaakt van het leven en nooit ophoudt. Deze leugen kan doorlopen tot in de volwassenheid.

De ideale doelpersoon

Sommige mensen zijn misschien al op jonge leeftijd onbewust in een narcistisch regime terechtgekomen en/of zijn van nature emotioneel gevoelige mensen. Empaten, zoals ze in de volksmond worden genoemd:

• zijn intuïtief en beschikken over een hoge emotionele intelligentie.
• beleven hun emoties heel intens, wat vaak hun vermogen tot rationeel denken belemmert.
• kunnen de emoties van anderen aanvoelen en zijn daar erg op afgestemd. Ze nemen deze emoties zelfs over, wat hun eigen energie snel kan uitputten als ze niet oppassen.
• zijn goede luisteraars en kunnen hun aandacht lang vasthouden.
• hebben een heel sterk verlangen naar emotionele verbondenheid met anderen, dat vaak sterker is dan rede en gezond verstand.
• hebben meer moeite dan anderen om het dagelijkse leven bij te houden en zoeken daarom eerder naar een hogere macht die hen leiding en steun biedt.
• laten zich gemakkelijker beïnvloeden dan anderen.

De emotionele wereld van empaten is rijk. Ze zijn kunstenaars en dromers. Ze inspireren anderen met hun energie en levensvreugde. Ze zijn genezers, en meestal erg creatief en spiritueel. Ze kunnen iemands dag opvrolijken, alleen al door helemaal zichzelf te zijn. Maar deze rijkdom heeft een prijs:

• Empaten verlangen meer dan de meeste mensen naar liefde en verbondenheid, en hebben moeite met isolatie. Door deze diepe behoefte aan emotionele verbondenheid zijn hun grenzen meestal zwak.
• De emotionele knoppen van een empaat zijn makkelijker in te drukken dan die van niet-empaten. Omdat ze een supergevoelige emotionele antenne hebben, kan zelfs de kleinste aanval hen uit balans brengen. Als iemand anders intense emoties toont, of het nu woede, verdriet of verontwaardiging is, voelt de empaat zich als door een golf overspoeld. Daardoor stort zijn immuunsysteem in en neemt zijn angst toe.
• Empaten voelen zich vaak moe als ze onder de mensen zijn. Ze worden sneller ziek. Ze zijn vaak nerveus en angstig. Dat heeft niets met zwakheid te maken; ze worden gewoon overweldigd door angst, schaamte en onrust. Dit oorverdovende, verblindende emotionele systeem maakt het moeilijk voor hen om de wereld helder te zien.
• Empaten hebben altijd structuur nodig. Ze hebben een omgeving nodig die hen afschermt, zodat hun emoties niet uit de hand lopen.

Om al deze redenen zijn empaten perfecte doelpersonen voor narcisten. Hun innerlijke schoonheid, hun zwakke grenzen, hun aangetaste innerlijke kracht en hun sterke behoefte aan verbinding maken hen tot een goudmijn voor narcistische voeding. Om de overhand te krijgen, hoeft de narcist alleen maar het emotionele systeem van de empaat te bombarderen.

Het navigeren door de vaak turbulente innerlijke wereld van een empaat vereist veel vaardigheid en ondersteuning. In veel gezinnen – vooral in conservatieve, traditionele of misbruikende – kan de behoefte van de empaat aan diepgaand begrip en ondersteuning worden verwaarloosd. Voor mannen is het nog erger, als ze worden beschaamd vanwege hun vermeende ‘zachtheid’.

Deze onvervulde behoeften en het onvermogen om hun emotionele stormen te doorstaan, kunnen ertoe leiden dat empaten een lage eigenwaarde ontwikkelen en een overweldigend verlangen naar liefde voelen, zonder echt te weten waarom. De narcist ruikt deze zwakte als een haai bloed en stort zich erop. De charme van de narcist kan de empaat bedwelmend en onweerstaanbaar zijn. De narcist kan de empaat structuur bieden, ook al is die structuur onderdrukkend en komt vooral de narcist ten goede.

Jezelf herkennen als empaat en/of als kind van een narcistisch regime kan je helpen begrijpen hoe je afkomst je leven tot nu toe heeft gevormd, en je ook laten zien dat het niet jouw schuld is. Bovenal kan het je helpen een grens te trekken en de beslissing te nemen om je toekomst zelf in handen te nemen. Waar je vanaf hier naartoe gaat, is helemaal aan jou.