Hoe narcisten de autoriteit overnemen

Een symptoom van narcistisch misbruik dat onder de radar werkt, is het chronische gevoel dat je op eierschalen loopt – dat je elke kleine handeling die je doet in twijfel trekt. Of je nu besluit je haar anders te kammen of de borden opstapelt, je lijkt een alomtegenwoordige angst te hebben dat je dingen verkeerd doet. Bovendien heb je een onwrikbare drang om naar een externe autoriteit te kijken die je vertelt wat de ‘juiste’ manier is om te handelen, om te leven, zelfs de juiste manier om jezelf te zijn.

Doelpersonen van narcistisch misbruik zijn als vissen die zwemmen in een zee van incompetentie en minderwaardigheid. Ze stellen deze gemoedstoestand zelden in vraag, omdat ze die ervaren als een kernaspect van wie ze zijn. Het is alsof ze zo geboren zijn.

In werkelijkheid is deze mentaliteit het resultaat van een systematische psychologische aanval - door iemand die altijd superieur moet zijn. Niet alleen weigert de narcist de autoriteit over jullie relatie te delen, hij staat erop de autoriteit over jou te worden.

In drie stappen tasten narcisten het zelfvertrouwen, de wilskracht en het handelingsvermogen van hun doelpersoon aan, waardoor deze in zijn eigen leven een passagier wordt.

De narcist bereikt dit als volgt:

1. Ze zetten de schijnwerpers op je gericht

De narcist houdt je altijd in de gaten. Je voelt voortdurend de hitte van zijn veroordelende blik op je gericht. Zijn indringende vragen en opmerkingen kunnen op elk moment komen:

• “Waarom doe je dat zo?”
• “Moet je dat nu doen?”
• “Weet je zeker dat dat zo moet?”
• “Ik weet een betere manier om dat te doen.”
• “Heb je _______ eerst gedaan?”
• “Ik heb je gezegd dat je dat niet moest doen.”

De narcist legt je constant onder een vergrootglas, totdat je jezelf bij elke stap in twijfel trekt. Het doel van de narcist is om je kritisch denkvermogen aan te tasten en te vervangen door zijn eigen stem.

Het ontwikkelen van eigen verantwoordelijkheid in je leven is een proces van vallen en opstaan. Hoewel iemand je misschien kan helpen om misstappen te voorkomen en je op tijd bij te sturen, is het enorm waardevol om van je fouten te leren. Bovendien hebben we allemaal een creatieve drang in ons die wordt belemmerd wanneer anderen zich mengen in ons werk aan een probleem of taak. Eigen verantwoordelijkheid hebben betekent je eigen wil voelen en het vertrouwen krijgen om die te sturen met je innerlijke gezond verstand en wijsheid. Zelfactualisatie vereist dat we de ruimte en vrijheid hebben om ‘fouten te maken’.

Het echte doel van een narcist wanneer hij je in de schijnwerpers zet, is niet om je te helpen groeien, maar om de controle te behouden. Een narcist wil een ijzeren greep op de relatie hebben, en hoe kan hij dat beter bereiken dan door je tot een kind te reduceren?

Door je gevoel van eigenwaarde te ondermijnen en je wilskracht te breken, maakt de narcist het je moeilijker om de persoonlijke kracht te ontwikkelen om voor jezelf op te komen. Als je dit laat gebeuren, zal de verzengende hitte van de schijnwerpers van de narcist je zelfvertrouwen met schaamte verzwaren, waardoor je verlamd raakt en geen vaart meer kunt maken in je leven.

2. Ze stelen je frame

Het idee dat je je eigen autoriteit bent, kan vreemd aanvoelen voor doelpersonen van narcisme. Het zelfbeschikkingsvermogen en het zelfvertrouwen van de doelpersoon kunnen zo grondig zijn aangetast dat ze uit het oog verliezen dat zij de controle over hun leven hebben.

Een narcist begint met het creëren van een autoriteit die er voorheen niet was, door te vertellen hoe wijs en competent hij is. Vervolgens gaat de narcist zijn nieuw verworven autoriteit tegen jouw wil in gebruiken.

Denk bijvoorbeeld aan autorijden, wat een goede metafoor is voor je eigen autoriteit. De narcist kan constant opmerken hoe goed hij kan rijden. Beter dan de meeste mensen. Je zou kunnen zeggen dat hij een ongewoon talent heeft voor autorijden.

Ieder normaal persoon zou in zijn achterhoofd denken: Ik hoop dat hij een goede chauffeur is? Waarom brengt hij dit zo vaak ter sprake?

De narcist brengt zulke dingen ter sprake om zichzelf neer te zetten als de ‘hogere autoriteit’. Naarmate de narcist zijn ‘betere chauffeur’-imago opbouwt, ga je onbewust het gevoel krijgen dat jij de inferieure chauffeur bent. Waar je vroeger zorgeloos reed, betrap je jezelf er nu op dat je je handelingen achter het stuur analyseert.

Uiteindelijk zal de narcist met je in de auto zitten en je aandachtig observeren terwijl je rijdt. Langzaam maar zeker zullen ze je ‘fouten’ opmerken en je daarop wijzen. “Voorzichtig.” “Rijd in deze rijstrook.” “Waarom rijd je zo dicht achter die auto?”

Nu het beeld van autoriteit over je eigen rijgedrag is gekaapt en tegen je is gebruikt, begin je je te voelen als een tiener die voor het eerst achter het stuur zit en wordt gecorrigeerd door zijn ‘rijinstructeur’.

Het fascinerende aan dit proces is hoe het een self-fulfilling prophecy wordt. Door de identiteit van de ‘inferieure’ bestuurder aan te nemen en jezelf in twijfel te trekken, maak je eerder fouten, wat de vicieuze cirkel versterkt en je zelfvertrouwen verder aantast.

In extreme gevallen kan zelfs je veiligheid in gevaar komen. Een bijna-ongeluk op de weg kan ertoe leiden dat je helemaal niet meer wilt rijden.

3. Ze stellen de ‘regels’ vast

Orde is belangrijk. ’s Ochtends je bed opmaken, de gang vrijhouden van schoenen, een minimale mate van netheid handhaven. Dat kan toch geen kwaad?

Een narcist neemt orde en voert de druk op totdat je het gevoel hebt dat je door een mijnenveld loopt. De narcist eist niets minder dan perfectie. Ze kunnen elk aspect van je leven tot in de puntjes regelen, inclusief hoe je je verzorgt en kleedt, tussen welke uren de gordijnen open of dicht moeten zijn, tot aan de precieze plek waar de auto geparkeerd moet worden.

Wat een narcist verraadt, is niet hun drang naar orde, maar hoe ze die gebruiken om een gevoel van controle en superioriteit te krijgen. Veel van de regels van narcisten zijn willekeurig of zelfs zinloos. Hun regels kunnen ook tegenstrijdig of hypocriet zijn, waarbij de narcist geen probleem heeft met wat hij zelf doet, maar wel met iets soortgelijks dat jij doet. Een narcist kan er bijvoorbeeld op staan dat je na elk gebruik de wc-bril en de deur dichtdoet om de geur tegen te houden, maar vervolgens naast je een scheet laten en erom lachen.

De regels van narcisten worden vooral bepaald door hun dominantie. Regel na regel creëert een ‘tirannie van orde’ die het plezier uit het leven haalt in plaats van het makkelijker te maken.

Je rechtmatige positie herstellen

Narcisten, psychopaten en borderlines met narcistische en psychopathische trekjes zijn super goed in het kapen van autoriteit. Je zult met deze mensen nooit ‘het morele gelijk aan je zijde hebben’. Controle krijgen en behouden is hun ding; een spelletje dat zij leuk vinden en dat jij op zijn zachtst gezegd frustrerend zult vinden.

Ten eerste zijn narcisten de koningen en koninginnen van hun narcistische ‘rijk’. In dit op maat gemaakte doolhof van verstikkende moraliteit kennen ze elke bocht, elk protocol, elke in- en uitgang. Narcisten zijn erg bedreven in het vestigen en behouden van dominantie over anderen door hun zwakke plekken te vinden en uit te buiten.

Bovendien willen de meeste mensen gewoon lekker zichzelf zijn met hun dierbaren en van het leven genieten. Niemand wil zich 24/7 druk maken over het controleren van anderen of zelf gecontroleerd worden. In vergelijking daarmee hunkert de narcist naar controle. Hun plezier komt voort uit het sadistische genot van het claimen van ‘het morele hoogstandpunt’. Zelfs als je ze zou kunnen ‘verslaan’ in hun eigen spel, zou je dat dan willen?

Als je in je vroege jaren aan dit soort misbruik bent blootgesteld, moet je voorzichtig zijn, want door je conditionering ben je kwetsbaar voor het feit dat anderen de macht over je overnemen.

Om te beginnen is het belangrijk om je bewust te zijn van de manieren waarop een narcist je persoonlijke autoriteit overneemt. Ze erop aanspreken is een strategie, terwijl het tegenovergestelde doen van wat ze eisen een andere strategie is. Maar in beide gevallen bevestig je hun frame door het bestaan ervan te erkennen. De wereld van de narcist is gekmakend. Betrek je er op eigen risico mee in.

Tijdens het genezingsproces is het super belangrijk dat je aparte ruimtes creëert waar je je eigen keuzes kunt maken en fouten kunt maken. Omarm het idee dat de macht over je leven bij jou ligt en alleen bij jou.

Let op de opmerkingen van de narcist. Geniet van het leven en geef jezelf de vrijheid om niet perfect te zijn. Als je hier keer op keer op staat en je persoonlijke autonomie met krachtige grenzen verdedigt, zal de narcist afstand van je nemen of zich aanpassen.

Misschien zal, met voldoende genezing, vreugde en flow zo natuurlijk voor je worden dat je merkt dat je over het belachelijke autoriteitslabyrint van de narcist heen vliegt, terwijl je je reis naar een bevredigend leven voortzet. Met of zonder hen.